30ê Hezîran 2010/11:15

Merkezê Xeberiyê

28ê menga hezîrane de, ede paytextê Almanya Berlin de seba yadkerdişê Şêx Saîd û embazanê ey kombîyayîşê ame amadekerdene. Amadekerdoxê nê kombîyayîşî Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî (Zaza)-IKK Berlin, Navenda Kurd a Berlînî û KOMKAR Berlîn bî. Kombîyayîşî, salona Navenda Kurdî de, saete 18.00ine de hetê serekê ÎKK`yî nuştox Îsmet Sîvereklî ra ame rakedene. Sîvereklî, verê veran, seba hurmetnîşandayîşî, goşdayoxî yew deqa daweta rawustişî kerdî û aye ra dime kî bi kilmekîye qalê serewedaritişê 1925ine kerd û dima qisa dê qeseykerdoxan.

Qesykerdoxo yewin, başûrê Kurdîstanî ra Ahmed Balayî bî. Balayî, cîya-cîya hetan ra Serewedaritişê Kurdan ê 1925ine ser o vinet. Goreyê zanayîş û bawerîya xo, sebebê sernêkewtişî ardî ra ziwan. Balayî, bi kilmekîye „Merdim ke serewedaritişê 1925ine ser o fikirîno, bi rehetîye vîneno ke kemîyê orgnîzebîyayîşî zaf ê. Parçeyê Kurdîstanî yê bînî haca bimanê, bakûrê Kurdîstanî de kî mabênê Kurdan de îttîfaqêde baş peyda nêbîyo. Heto bîn ra rastîye a ya ke na kemîye tena hereketê 1925ine de nê, pêroyîya xoverdayîşê kurdan ê a roje de bîya,“ vat.

Qeseykerdoxê diyine nuştox Munzur Çem bî. Çemî, qismê yewine yê qeseykerdişê xo bi kirmancki (zazakî) kerd. Çemî vateyê xo de bi kilmekîye îfade kerd ke, hereketê 1925ine hereketêde mîllî ya kî neteweyî bî. Binê kontrolê şêx û melayan de bîyayîş na rastîye nêvurneno. Hem Şêx Saîd û embazê ey welatperwer bî hem kî ê, endam û îdarekerdoxê „Azadî“ bî ke Azadî kî organîzasyonêde mîllî bî. Armancê xoverdayîşê 1925ine, Kurdîstanêde xoser, heq û huquqê kurdan bî.

Çemî nîşan da ke destpêkerdiş de çapemenîya tirkan a Îstnabulî kî hereket sey hereketêde milli nîşan do. Xora Dozger û Hakîmê Dadgehê Îstîklalî yê Dîyarbekirî kî Sêx Saîd û embazanê bi naye sucdar kerdê. Înan eşkera vato ke “Şima wast ke Kurdîstanêde Azad saz bikerêne, no sebeb ra kî ganî şima ceza xo bivînê.”

Têpîya Parlamentoyê tirkan de kî qesekerdiş û hurênayîş na çerçewa de bîyo  . Peyê cû, Hukmatê Tirkî, goreyê menfaatê dewleta xo, karakterê hereketî bi zanayîş sey „îrtîca“ nîşan do. Peynîya vateyê xo de Çemî, „Kemîyanê hereketanê kurdan ê verênan ser o vinetiş bes nîyo. Muhim o yo ke merdim inan ra derse bigêro. Sey nimûne: 1925ine de mabênê kurdan de yewîya mîllî çin bîye, ewro hina kî çin a. Kurdî têkişteameyiş û pîyakarkerdiş de wayîrê kemîyanê girsan ê. Yewbin ra dûrvinetişê kurdan, tena sahenya polîtîka de kî nîyo. Kurdî sey komele; ma vajîme ciwanî, cinî, nivîskar û rojnemevanî, mamostayî ûêb. Yewbîn ra dûr ê. No hal, rojê ra avê ganî gere bêro caverdayene.”

Qeseykerdoxan ra dime dore ameyê persan. No qisim de hem persî ameyî perskerdene hem kî kesê ke wast, bi kilmekîye dîyayîşê xo ard ra ziwan.

Kombîyayîşo cande û serkewte, bi sipasîya serekê ÎKK`yî Îsmet Sîvereklî qedîya.